Transition Town Breda

Tot mijn verbazing blijkt Breda al enige tijd een eigen afdeling te hebben van het, inmiddels, beroemde Transition Town project dat ooit werd gestart door Rob Hopkins. Een link naar de site van TTBreda staat al op onze site onder ‘links’. Voor alle duidelijkheid schets ik nog even in het kort het gedachtegoed van Rob Hopkins voor de genen die niet weten waar Transition Towns voor staat.

Als je bij de supermarkt een krop sla uit Israël in handen hebt voel je meteen aan dat hier iets niet klopt. Deze krop sla heeft een heel lange afstand af moeten leggen om hier in de supermarkt terecht te kunnen komen en dan te bedenken dat er 150 meter van de supermarkt vandaan een boer ook kroppen sla op zijn land heeft staan. Alleen die zijn iets duurder. Hoe kan dat? En hoe zou het zijn als die boer elke dag zijn verse kroppen sla bij de super af kwam leveren? Dat scheelt enorm veel brandstof voor transport, de boer kan een goed inkomen vergaren en dat inkomen weer besteden in zijn lokale economie zodat die zich verder versterkt. Iedereen blij.

Hier begint iets in ons wakker te worden. En dat is meteen het begin van broodnodig activisme. Je hoeft geen radicaal te zijn om te begrijpen dat hier iets grondig mis gaat en dat we hier met z’n allen iets aan moeten gaan doen. Als je dan ook nog eens hoort dat voor één calorie voedsel 10 caloriën fossiele brandstof nodig is ben je klaarwakker. Toch?

Rob Hopkins

Rob Hopkins kaartte dit probleem als een van de eersten aan en trok aan de bel. Hij bedacht een ‘weg terug’ naar een normaler bestaan en richtte zijn Transition Town beweging op. Het doel van deze beweging is om mensen ervan te overtuigen dat je moet gaan investeren in je lokale economie om naderende crises, zoals de economische crisis, de opwarming van de aarde en de naderende problemen met de beschikbaarheid van goedkope olie, en het daaruit voortvloeiende gebrek aan voedsel, het hoofd te bieden.

Transition Town Breda is al enige jaren actief. Op bovenstaande foto’s (van hun schitterende site) zie je hoe er plantjes worden uitgedeeld aan de haven en op de Grote Markt. En ook burgemeester Van der Velden was van de partij.

Graan update (9)

Samen met Lex bekijk ik ons graanveldje. Alles groeit gestaag door maar we houden een groot verschil in groei. Aan de ene kant van het pad groeit het graan goed, en zie je het al hier en daar goud-geel worden, maar aan de andere kant blijft het knudde. Het groeit wel maar er zijn weinig, tot geen, aren te zien.

Transition Town Deventer

Wat is een ‘Transition Town‘? Het is een woord wat we steeds vaker horen en lezen. In dit filmpje over het ‘TT’ initiatief in Deventer krijg je hier een heel duidelijke uitleg over. De zelfvoorzienende stad van de toekomst gaat verder dan het kweken van je eigen aardappelen, groente en fruit.

Urban farming

Je kunt, vandaag de dag, de krant niet openslaan of je leest wel weer iets over iemand die groente aan het telen is op een plek die daar niet voor bedoeld is. Bijvoorbeeld op het dak van een flat of een kantoor. Urban farming, heet dat in goed Nederlands.

Het is natuurlijk mooi dat er zoveel mensen belangstelling tonen voor het telen van de eigen groente maar waarom altijd op zo’n rare plaats? Terwijl er overal groen door de gemeente wordt afgestoten omdat het onderhoud ervan te duur is.

Als ik door de wijk fiets zie ik overal stukken braak liggende grond waar je uitstekend op zou kunnen tuinieren. Je zou hiermee de wachtlijsten weg kunnen werken van mensen die bij de verschillende tuincomplexen op een lijst staan en, wie weet, inspireer je er ook nog mensen mee die nog nooit over een eigen groente, aardappelen en fruitteelt hebben nagedacht.

Hoe zou de wijk er dan uitzien? Ik lees het artikel in de krant. BN/De Stem van vandaag. En ik vraag me af wat die mens boven op dat dak aan het telen is. En ik vraag me af wat er gebeurd als hij zich, tijdens het schoffelen, verstapt en naar beneden kukelt. Je hoort de sirenes al gillen. Van alle hulpdiensten die aan komen snellen om de tuinder bij elkaar te vegen.

En ik vraag me ook af hoe die tuinder al zijn aardappelen, groente en fruit, naar beneden draagt. En wat te denken van al die grond die hij naar boven heeft moeten slepen. En dan nog maar te zwijgen over de vele kruiwagens met mest. Was hij niet veel gelukkiger geweest met een gewoon tuintje? Ergens in de wijk. Vlak bij huis waar je zo naar toe kan lopen om na te gaan denken wat je die avond zal gaan eten.

Urban farming bestaat al sinds 1918 in Breda. Toen werd de BAT opgericht. Misschien moet dat eens wat meer onder de aandacht gebracht worden.

Tuinieren in crisistijd

In, en na, oorlogs.- of crisisperiodes werd er op de meest vreemde plaatsen getuinierd. Op de foto hierboven zie je de Reichstag te Berlijn in 1946. De stad ligt nog in puin en overal verschijnen akkertjes met groente om aan de ergste vraag naar voedsel te kunnen voldoen.

Maar ook in landen waar geen bommen waren gevallen bestond er een enorme behoefte aan aardappelen, groente en fruit. Op de foto’s hierboven zie je New York en Queens, waar mensen tussen de gebouwen in de stad aan het tuinieren zijn. De crisis die voortkwam uit de tweede wereldoorlog raakte veel meer landen dan alleen de landen waar de oorlog werd uitgevochten.

En dit is Londen 1942-1943. Een tuintje in een bomkrater. Een Londense meneer bedacht dit om voedselschaarste in de stad op te lossen. Overal waar bomkraters lagen kon je gaan tuinieren.

Of dit plan navolging kreeg is niet bekend maar dat deze man, midden in Londen, een stadstuintje had gecreëerd met hulp van een Duitse bom werd wel wereldnieuws. Het is de kunst van het ombuigen van iets negatiefs naar iets positiefs wat enorm kan inspireren en motiveren.

En ook de crisistijd van nu laat iets vergelijkbaars zien. Hierboven zie je hoe er tussen de flats in een Nederlandse stad, vandaag de dag, geteeld wordt. Het is niet ondenkbaar dat er straks iemand op het idee komt om, bijvoorbeeld, voor de voedselbank te gaan telen waar de tekorten pijnlijk zichtbaar zijn geworden de afgelopen tijd. Er is een duidelijke overeenkomst te zien met de periode van de ‘Victory Gardens‘. Het aanleggen van dergelijke tuinen is niet alleen goed voor de voedselvoorziening maar ook voor het gevoel van collectiviteit en saamhorigheid. Het telen van groente en fruit kan mensen met elkaar verbinden. Maar dat wisten we al, op de tuinen van Overkroeten.

Graan update (8)

Zoals te zien is, op bovenstaande foto, groeit het graan aan de ene kant van het pad beter als aan de andere kant. We vroegen ons zelfs af of we soms twee verschillende graansoorten geleverd hadden gekregen maar dat is niet zo.

Zie hier het verschil.

Wat is er aan de hand? Om wat meer duidelijkheid te krijgen hebben we twee pollen met graan uit de tuin getrokken. Een lange doorgroeide met een korenaar en een kleine die meer lijkt op een graspol dan op graan.

De planten zien er aan de wortel, de stelen en het blad exact hetzelfde uit. De ene plant heeft lange stelen met aren. De ander korte stelen zonder aren. Maar beiden zijn exact hetzelfde van structuur.

Ooit wel eens van het ‘schieten’ van graan gehoord? Dat is het moment waarop de steel, in korte tijd, doorschiet en een aar laat zien. In een week tijd kan dat gebeuren. Het schieten van graan is bij de ene pol wel gebeurd en bij de ander niet maar dat kan elk moment gaan gebeuren. Door omstandigheden is het graan aan de ene kant van het pad wel aan het schieten geslagen en aan de andere kant (nog) niet.

Nu we dit weten zijn we weer gerustgesteld en hebben we er alle vertrouwen in dat het goed gaat komen. Onze aandacht gaat zich nu meer richten op het oogsten, dorsen en verwerken van het graan.

Victory Gardens

Tijdens de eerste en tweede wereldoorlog ontstond er een gebrek aan voedsel doordat akkers en landerijen vernield werden door oorlogshandelingen en omdat veel boeren onder de wapenen geroepen werden waardoor de productie soms zelfs stil kwam te liggen. Om te voorkomen dat mensen zouden sterven van de honger bedachten de Amerikanen een plan om overal waar het maar kon voedsel te gaan telen. Thuis in de eigen tuin, in parken, op braakliggende fabrieksterreinen, etc. etc.

Dat plan werd ‘Victory Gardens’ genoemd. Een tuin om te overwinnen, maar vooral om te kunnen overleven. In het bovenstaande filmpje, van de Amerikaanse overheid uit 1944, wordt duidelijk wat daarmee bedoeld werd.

En hoewel een dergelijk initiatief kleinschalig lijkt en niet echt lijkt te kunnen bijdragen aan een serieuze oplossing voor voedselschaarste, blijkt, achteraf, dat hiermee een humanitaire ramp in een Westers land werd voorkomen. Dit geeft maar aan hoe ontzettend afhankelijk we zijn van boeren en tuinders. Denk maar aan de hongerwinter van 1944. Toen ging het mis. Er werd niet genoeg geteeld om de bevolking te kunnen voeden met alle verschrikkelijke gevolgen van dien.

Bedenk ook dat er toen, in 1944, 9.2 miljoen mensen in Nederland leefden tegenover 16.8 miljoen nu en dat een deel van Nederland in 1944 al bevrijd was. Als je dit ziet snap je hoe groot de druk op voedselproductie in ons eigen land wordt.

Victory Gardens, ook wel ‘crisis tuinen’ genoemd, lijken zich in deze tijd te herhalen (zie het artikel ‘Boer zoekt stad‘). Vandaag de dag zijn veel initiatieven te vinden waarin mensen de ‘Victory Gardens’ lijken te herontdekken. Dat is iets anders dan het hebben van een volkstuintje. Het gaat om grote stukken land in een stadse omgeving die commercieel bewerkt worden om veel mensen te kunnen voeden.

In tegenstelling tot de Victory Gardens, uit de oorlogsperiodes, is er nu geen gebrek aan mensen. Eerder andersom. Er zijn er veel te veel. Hierdoor dreigt een voedseltekort te ontstaan, ondanks de enorme massaproductie die al bestaat. Overheden begrijpen maar al te goed hoe kwetsbaar onze voedselproductie is en stimuleren deze initiatieven. Een andere reden van het verschijnen van stads-akkers is de zorg die bij veel mensen leeft over de afstand die we hebben opgebouwd ten aanzien van onze voedselcultuur. We zijn niet meer betrokken bij het echte leven en missen dat. Daarnaast bestaan er steeds meer zorgen over wat we eten. Groenten of vergif.

Zonder vergif is massaproductie risicovol en kan het zelfs gaan leiden tot een ongekende voedselschaarste met alle gevolgen van dien. Als we stoppen met massaproductie en iedereen een volkstuin neemt om voor zichzelf te zorgen hebben we 3,6 aardbollen nodig om voldoende grond te hebben om iedereen te kunnen voeden. Daarom is massaproductie en grootschalige, geforceerde teelt nodig om de wereldbevolking te kunnen laten eten. En ondanks dàt zijn er nu al 1 miljard mensen ondervoed en sterft er elke drie seconden een mens van de honger. Dat zie je niet als je bij de supermarkt binnenloopt maar het is wel een feit.

De moestuin van het Witte Huis

Wist je dat Michelle Obama net zo hard aan het tuinieren is in de tuin van het Witte Huis als wij op onze tuintjes? Het is niets nieuws want eerdere presidenten zoals Thomas Jefferson en de vrouw van Franklin Roosevelt deden dat ook al. Een mooi voorbeeld werd door Roosevelt zelf gegeven ten tijde van de tweede wereldoorlog. ‘Victory Garden‘ heette dat. Het was een project dat veel Amerikanen aan het tuinieren zette om de oorlog te kunnen overleven. Dat idee stamde al uit de eerste wereldoorlog. Maar Michelle Obama heeft de tuin opgezet om vooral het goede voorbeeld te geven en mensen aan het denken te zetten.

En er is nog iets waarin de Obama’s het goede voorbeeld geven. Er staat ook een bijenkas in de tuin van het Witte Huis. Nu wij nog.

Boer zoekt stad

Boer zoekt stad

 

Maandag begint de Week van de Architectuur. Thema is voedsel en de stad. Want ondanks dat de afstand tussen de mens en zijn voedsel steeds groter lijkt te worden – wie weet er nog waar zijn mango of maïskolf vandaan komt? – op steeds meer plekken verbouwen stedelingen hun eigen voedsel: stadslandbouw. Een gesprek met Jan Willem van der Schans van het Landbouw Economisch Instituut in Wageningen. Hij is onderzoeker en mede-oprichter van het stadslandbouw initiatief ‘eetbaar Rotterdam’.

Het lijkt een nieuw fenomeen in Nederland. Braak liggende terreinen in de stad die in een mum van tijd worden omgetoverd tot een veld met sla of peentjes. Stadslandbouw is een breed begrip. Het gaat van de vele buurtmoestuintjes tot echte stadsboerderijen. Volgens van der Schans zorgt de economische crisis voor een enorme bloei. Veel gemeenten hebben leegstand en braakliggende grond. Daardoor zijn ze eerder geïnteresseerd.

Week van de Architectuur

  • Foto: Steven Walling
  • Dit artikel is overgenomen van de website van Vara’s ‘Vroege vogels

Stukje spitten in 20 seconden

http://youtu.be/NsBzOabwcCY

Op het stukje tuin waar de (lente)uien stonden komen nu andere planten te staan. Ik zet twee rijen rode pepers neer (voor de sambal). Maar eerst moet ik dit stukje omspitten. In Time Lapse gebeurt dat allemaal in 20 seconden. In werkelijkheid iets meer dan een uur.