Oogstfeest

Jacob

Deze feestelijke kruiwagen kwam ik op de tuin tegen. Het is de kleurrijke late oogst van Jacob. Pompoenen, prachtige grote appelen (Jona Gold) en nog één, grote, late aardbei. Met deze vrolijke vracht liep hij naar huis.

pompoen MarjonSoms heb je ineens inspiratie als je iets moois hebt geoogst in de tuin.
Ik heb een prachtige grote pompoen gekregen en ga er vandaag iets lekkers mee maken.
Het wordt pompoen soep, pompoen sap, geroosterde pompoen, iets zoets met pompoen en de pitten rooster ik ook maar meteen.

Soep voor de basis neem je:
ongeveer anderhalve kilo pompoen.
twee uien.
een teentje knoflook.
twee bouillon blokjes.
water.
peper en zout.
Snijd de ui en de pompoen in stukjes. Smoor de uien in een beetje olie en doe daarna de pompoen erbij.
Voeg water toe, voor dikke soep tot de pompoen net niet onder water staat en voor normale soep tot de pompoen net onder water staat. Voeg de bouillon blokjes, zout en peper toe naar smaak en laat gaar worden.
Pureer de soep en voeg dan toe wat je lekker vind. Vandaag neem ik verse koriander blaadjes en feta.
Variatie: voeg wat uitgebakken spekjes toe. Of wat zure room met peterselie of bieslook. Er zijn genoeg variaties te bedenken.

Sap hiervoor gebruik ik mijn ouwe trouwe magimix met sap centrifuge. Snijd de pompoen in stukken en doe hem door de centrifuge. Voor de smaak voeg ik nog wat appels en citroen toe. Hierdoor krijg ik een lekker verfrissend drankje, wat vooral ook erg gezond is.

Geroosterde pompoen. Hiervoor heb je  nodig:
pompoen
een teen knoflook
een theelepel gemalen koriander
een theelepel gemalen komijn
een klein pepertje
scheut olie
Snijd hiervoor de pompoen in plakken of in grote stukken. Meng in een kommetje of in de vijzel de knoflook in stukjes, koriander, komijn en het pepertje in stukjes. Meng dit goed door elkaar samen met de olie. Doe de stukken pompoen in een ovenvaste schaal en hussel de kruiderij in olie door de pompoen. Zet de schaal in de oven ongeveer een half uur op 180 graden. Je kunt dit de volgende dag ook als salade eten of als basis gebruiken voor een brood.

Pitten die heb ik volop. Ik haal het vruchtvlees eraf en dep de pitten droog. Het gaat vrij gemakkelijk als je de pitten in koud water legt en spoelt. Leg de droog gedepte pitten op een anti aanbak plaat  en rooster de pompoen pitten in ongeveer vijftien minuten heel licht bruin. Als je wilt kun je wat zout door de pitten husselen. Je hebt u een lekkere snack. Je kunt de pitten met schilletje en al opeten maar je kunt deze pitten ook nog een keer doppen.

hmm die hele grote pompoen is op! En ik wil nog van alles maken zoals pompoen marmelade en een pompoen cake. Helaas ik moet wachten tot de volgende pompoen aan de beurt is. Genoeg gemaakt voor vandaag.

Met dank aan Marjon (Hoff) voor het recept en pompoen suggestie.

Appeloogst 2013

appels 2013

 

 

Hoe gul de fruitoogst dit jaar is en was zal niemand ontgaan zijn. Zelfs een boom die afgeschreven was omdat er de laatste jaren geen appel meer aan wilde groeien gaf een hele krat vol appelen. We hebben er nu zoveel dat we (Marjon en ik) besloten hebben om dit jaar een poging te wagen om appelstroop te maken. Daarvoor maakte ik een filmpje over het oogsten van de appels van die ene afgeschreven boom.

 

http://youtu.be/uKU3N98IR6o

De Oogstdag op Tiengemeten 2013

ik op hek
Tied veur ’n pafke in een wereld vol boeren romantiek

Het was wederom fantastisch. De oogstdag op Tiengemeten. Een dag lang genieten van alle bedenkbare boeren romantiek en wetenswaardigheden. Vooral het bakken van brood in een veldoven had mijn bijzondere aandacht. De bakker die de veldoven, ook wel een takkenoven genoemd, bediende wist niet alleen alles van het bakken van brood in een hout gestookte oven maar ook alles over het bereiden van brood.

veldoven
De mobiele veldoven van de bakker.

Met hem nam ik de hele procedure nog eens door om er achter te komen wat we fout gedaan hebben met ons graan. We hebben brood gebakken maar dat werd na een paar uur al zo hard als een baksteen en niet bepaald echt smakelijk. Als je het brood at als het direct uit de oven kwam was het wel erg lekker.

De bakker wist me gelijk te vertellen wat er mis was aan ons baksel. Het graan dat in Nederland geteeld wordt is niet van een zodanig goede kwaliteit dat je er zomaar brood van kan bakken. Dat kan wel met graan uit Duitsland en Frankrijk. Daar krijgt het graan meer zonuren en groeit het op grond die beter geschikt is voor het telen van graan. Dat wil niet zeggen dat ons graan onbruikbaar is.

Het beroemde ‘broodje Tiengemeten’ heeft het zelfde probleem. Het graan komt van de akkers van Tiengemeten en dit jaar is het graan van betere kwaliteit dan voorgaande jaren. Dat komt dus door de typische zomer van dit jaar. Meer zonuren dus. Maar toch moet er wat gluten poeder bij het meel gedaan worden. Dat is al lang niet meer de rommel die men tot in de jaren ’70 gebruikte maar een natuurlijk tot stand gekomen product dat alleen voor mensen met een glucose allergie ongeschikt is.

Gluten poeder vervangt het tekort aan gluten dat ons Hollandse graan nu eenmaal heeft. De broodjes die op deze dag gebakken werden smaakten geweldig goed. Het zijn mooie bolletjes (zie filmpje) die in de veldoven gebakken werden. Zo’n soort oven willen we ook op de tuin. Maar dan een leemoven. Net zoals die van Erik Franken op het MEC (voorheen de kinderboerderij te Wolfslaar). Het principe van zo’n houtgestookte oven is simpel maar zeer doeltreffend. Bovendien geeft het gestookte hout een extra lekkere smaak aan het brood.

hooien
Elk jaar tref ik deze mensen bij deze kar. De kar is van het Landbouw Museum van Tiengemeten en de paarden komen van deze mensen uit de Hoekse Waard die elk jaar weer aanwezig zijn om de oogstdag levend te krijgen.

Buiten deze wetenswaardigheid was de oogstdag op Tiengemeten een dag om een jaar lang naar uit te kijken. Alles wat ooit was komt hier samen. Maar ook de mensen die in deze wereld geïnteresseerd zijn. Het gaat verder dan alleen gesprekken over boeren nostalgie. De hele dag loop ik aantekeningen te maken en contacten te leggen met mensen die iets weten over een specifiek element van het leven van vóór het olietijdperk.

dansen 1

Toen kon je in één oogopslag zien waar iemand vandaan kwam. Uit Marken, Zaandam, Middelburg of Volendam. Ze droegen die prachtige eigen kostuums die nu verdrongen zijn door trendy handel. Elk kostuum heeft een eigen verhaal uit de eigen streek en zit boordevol herinnering en emotie.

dansen 2

Een dansgroep uit Dordrecht liet al die verschillende kostuums zien en kon daar heel boeiend over vertellen. Het oudste lid, op de foto hierboven, is een dame van 83 jaar die met zichtbaar plezier mee danste. Ineens wordt dan herinnerd aan een prachtig stukje vaderlandse geschiedenis die meer inhoud heeft dan je zo op het eerste gezicht zou denken.

boeren

En dan wordt er op zo’n dag natuurlijk ook nog gewerkt op het land. Hier wordt de laatste hooiwagen klaar gemaakt voor vertrek. Boven op de hooiberg wordt dan een riek geplant waar een rode zakdoek aan gebonden wordt om aan te geven dat deze boer ‘binnen’ is.

paarden meisje

Heel de dag dit leven met ons dagelijks eten en de mensen en dieren die samenspannen om alles op tijd binnen te halen. Voor deze aanspanning was een reserve paard mee gebracht. Dat klinkt toch heel anders als een reservewiel. Het leven en werken met dieren is aan het eind van de dag weer zo heel gewoon. Alsof het nooit anders geweest is.

Zaad en voedsel vrijheid

Act-for-Seed-Food-Freedom-initial-call-website-1024x742

Het klinkt zo vanzelfsprekend dat wij zaden hebben van alle planten die we mooi of eetbaar vinden. We kunnen ze zaaien, planten en bewonderen wanneer we maar willen maar de vraag is of dat in de toekomst echt wel zo vanzelfsprekend is. Het klinkt absurd maar dat is het, helaas, niet. Grote bedrijven, zoals Monsanto, zij al jaren zaden genetisch aan het veranderen. Zij vragen patent aan op hun genetisch gemanipuleerde zaden en worden zo eigenaar van een bepaald zaad. Wie die zaden vergaart, bijvoorbeeld uit zelf opgekweekte planten, is strafbaar omdat het zaad wettelijk eigendom is van Monsanto.

Dat lijkt nu nog op sciencefiction en heel ver van ons bed, maar niets is minder waar en niets is minder bedreigend, voor ons tuinders, dan dat. Bedrijven, als Monsanto, werken keihard aan een absoluut ‘zaad monopolie’ waarmee men wettelijk het eigendomsrecht kan verkrijgen op alle beschikbare zaden op aarde. Domweg vanwege het feit dat er straks alleen nog maar (genetisch gemanipuleerde) zaden van dergelijke bedrijven te verkrijgen zijn omdat alle het andere weg geëvolueerd is.

Daarom is er een wereldwijde actie gestart om tegen deze bijzonder verontrustende ontwikkelingen in opstand te komen door simpelweg alle zaden van dergelijke bedrijven te boycotten en zelf zaden te winnen van de planten waar we zo op gesteld zijn. Daarnaast kunnen we onze politieke leiders er van zien te overtuigen dat geen enkel weldenkend mens akkoord zal gaan met deze gang van zaken als je even de tijd neemt om hierover na te denken.

Kom daarom in actie op 2, 12 en 16 Oktober en teken de verklaring (act for seed freedom) op de site van ‘Seed Freedom’ van Dr. Vandana Shiva. Op die site vind je alle informatie die je nodig hebt om globaal, massaal of individueel in actie te komen tegen een ontwikkeling die uitermate zorgelijk en ongewenst is.

Weggeefwinkel

weggeefwinkel

Grandioze opruiming. 2 halen, niks betalen. Neem mee. Deze zomeractie is geldig zolang de voorraad strekt. Tuingereedschap, emmers, gieters, tonkinstokken, plastic kratten, aardbeienvoeding (professionele teelt), bakjes, zaden, etc. etc. Tuin 7.13 B.

Appeligheid

appeloogst

We hebben dit jaar en pracht van een fruitoogst. Alle leden met fruitbomen zullen dat kunnen bevestigen. Het probleem met zo’n overvloedige oogst is dat je een manier zal moeten zien te vinden om de oogst zo lang mogelijk te kunnen bewaren. Tenzij je het appel-en-peer-op-eet-record wil breken en de hele oogst in één keer opeet. Als je dat overleeft kom je beslist in de krant.

Niets verspillen en gezond blijven was zo’n zinnetje op de cover van het beroemde boek van John Seymour (Leven van het land) dat vooral nu van toepassing is. Ineens heb je enorm veel oogst en zit er niets anders op dan een groot deel daarvan uit te delen aan vrienden en kennissen omdat je het simpelweg niet kunt bewaren. Tenzij je daar even wat extra aandacht aan schenkt.

appeltje eten
Door te proeven weet je hoe rijp een appel of een peer is. Oogst ze als ze nog nèt niet rijp zijn. Ze zijn dan al goed te eten.

Om te beginnen moet je weten dat appels een ‘rijpingsgas’ produceren waar alle andere fruit en groente sneller van gaat rijpen en uiteindelijk ook zal gaan rotten. Houd dus altijd je appeloogst ver weg van alle andere oogst.

Pluk de appels en peren op het moment dat ze nog nèt niet echt rijp zijn. Dat voorkomt dat ze alsnog overrijp worden tijdens het bewaren. Nèt niet rijpe vruchten hebben voldoende voedingsstoffen in zich zitten om, los van de boom, af te rijpen.Voor het afrijpen zijn twee zaken belangrijk. (Zon)licht en een temperatuur boven de 4˚ C. Zonder die twee elementen rijpt de appel alleen af op eigen rijpingsgas en dat gaat beduidend trager. De meest aangewezen plek daarvoor is de groenten la in de koelkast. Maar daar bewaar je geen fruitoogst van een complete moestuin in. Vooral dit jaar niet. Een koele kelder is dan een beter alternatief. Maar daar beschikt tegenwoordig niet iedereen meer over. Als je de nèt-niet-rijpe appels opslaat in koelkast of kelder kan het zijn dat als je er, na enige tijd, een appel uit neemt dat deze nog keihard en zuur is. Laat die dan even in een fruitschaal op kamertemperatuur afrijpen.

Na het oogsten moet je de vruchten goed op insecten, schimmels en andere aantastingen onderzoeken, niet wassen en alleen het mooie fruit opslaan. Het meest ideale is elke vrucht te omwikkelen met een stuk papier. Leg ze anders los van elkaar. Controleer het fruit regelmatig en verwijder te rijp en aangetast fruit meteen.
Afhankelijk van het ras kunnen appels wel tot april bewaard blijven. Vruchten die je wilt bewaren moeten puntgaaf zijn; er mag geen enkel butsje, krasje of plekje op zitten. Beschadigd fruit kun je beter meteen verwerken tot appelmoes die je, mits goed ingemaakt, nog jaren kan bewaren. Of bak er een lekker taartje van. Je kunt fruit ook drogen of wecken. Op internet zijn tal van site’s te vinden waarin uitgelegd wordt hoe het werkt.

Een andere oplossing voor te grote fruitoogst is het verwerken van overtollig fruit tot producten als appelsap, appellikeur, appelstroop en appeljam. Je kunt dat bijvoorbeeld maken van je afgekeurde appels. Maar ook van de vele valappels onder de boom. Vaak zijn die nog voor 90% goed maar hebben ze een butsplek of wat andere kleine beschadigingen. Zonde om weg te gooien of om er wespenfeest mee aan te leggen. Voor, bijvoorbeeld, appelstroop heb je veel appels nodig om er een paar potjes aan over te houden. Daar zijn die valappels en de afgekeurde appels ideaal voor. Je snijdt de slechte plekken eruit en de rest kun je dan mooi verwerken tot een product waar je nog vele maanden plezier van hebt.

 

 

Boeken en tijdschriften op de tuin

Ries-koe
Inspiratie kan tot nieuwe inzichten leiden. Maar een koe op de tuin…

 

‘U hebt ze misschien wel liggen: Van die mooie tijdschriften over tuinieren enz.
Prachtige foto’s erin en soms leer je iets over planten in de moestuin dat je goed kunt toepassen in je eigen tuin. Kennis die tijdloos is, dus tijdschriften die eigenlijk steeds actueel zijn. Maar na verloop van tijd wordt de stapel tijdschriften toch wel heel groot en moet er opgeruimd worden.
Marjon en Tika hebben daarom bedacht met die gelezen –maar nog steeds mooie- tijdschriften een leestafel in te richten in ons clubhuis. Er ligt inmiddels een stapeltje en aan de wand is een speciaal rekje bevestigd waarin tijdschriften bewaard kunnen worden.
Kijk en snuffel er eens in. Het is toegestaan een exemplaar mee te nemen, maar ook zeker niet verboden om de stapel aan te (blijven) vullen.
Veel leesplezier!’

Met dank aan Tika en Marjon.

Eten van, en op, de tuin

1186097_591446510901619_1758665747_n

Het kwam zomaar weer eens spontaan in ons op. Er valt nog genoeg van de tuin te oogsten om direct op de tuin op te gaan eten en dit keer hebben we gekozen voor het wegwerken van overvloed. De kas hangt zo vol met tomaten dat we besloten om te beginnen met een heerlijke tomatensoep vooraf. En omdat we een pak rijst hebben weten te veroveren op Meneer Heijn, en om die reden weer een rijstmaaltijd gaan maken, kozen we ervoor om de tomatensoep wat pittiger te maken met twee pepers.

Zo bedacht, zo gedaan. Al roerende in de wok (waarmee je dus ook uitstekend soep kan maken) kregen we een pittige tomatensoep die geweldig goed smaakte maar die ook zo ontzettend heet was dat de vlammen onze oren uitkwamen. De pepers zijn dit jaar erg heet. Ze zijn prachtig volgroeid en omdat we er vanuit gingen dat het allemaal wel mee zou vallen met die hitte versneden we twee stevige pepers voor de soep. Met pitjes en al. En dat hebben we geweten.

Volgens Lex kan de krachtigheid van de pepers toegeschreven worden aan het aantal zonuren dat we dit jaar hebben gehad. Voorgaande jaren waren de pepers niet zo heet als nu. En hoewel we het jaar zijn begonnen met een koude start en veel vocht kwam dat later ruimschoots goed met veel zon en droogte. Kennelijk het juiste klimaat voor gloeiend hete pepers.

Bruce-koken op de tuin

Bruce, bakte de zelf gemaakte kroepoek en grilde de zelfgemaakte saté’s. Lex sneed alle nodige groente, waaronder een pracht van een savooiekooltje uit mijn tuin, slechts één pepertje vanwege de ervaring met vlammende tomatensoep, paprika, prei, peen, ui, wat kruiden en andere toebehoren. Marjon en ik stookten de raketstoof op voor de hoofdmaaltijd.

Evert kwam nog een bak met pruimen brengen en zo kon het (eet)feest echt beginnen. De smaak is iets waar we nooit over uitgepraat zullen geraken. Het is een logisch feit dat als je de ingrediënten voor je maaltijd zo uit je tuin kan halen om direct te verwerken dat het echt niet verserder kan. Dan weet je exact waarom je een moestuin hebt. Daar kan echt niets tegenop.

Er komen straks nog een paar prachtige dagen en avonden en we gaan beslist nog een keer, met z’n allen, buiten koken. Wie dat eens mee wil beleven is hierbij van harte uitgenodigd om deel te nemen. Laat wel van tevoren even weten dat je komt zodat we rekening kunnen houden met de omvang van een gerecht.

Voor de gene die een rocket stove wil kopen is er in Nederland maar één adres waar je terecht kunt en dat is www.rocketstoves.nl